محمد بيومي مهران ( مترجم : سيد محمد راستگو )

158

بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى )

خويش نيز بود . « 1 » بارى بازار كشتار پسران اسرائيلى از سوى فرعونيان داغ بود كه موسى زاده شد ، و از اين روى مادرش از بيم آن كه مبادا پسرش كشته شود ، براى چندى - كه تورات و برخى از مفسران آن را سه ماه گفته‌اند « 2 » - او را از همگان پنهان داشت ، اما چيزى نگذشت كه ترسيد راز او آشكار شود - و اگر خدا دلش را گرم نكرده بود ، او را بيرون آورده بود و به سربازان سپرده بود - نوميدانه رو به خدا آورد و زبان به نياز و نيايش گشود و خدا در دل او انداخت و به او وحى كرد كه : « پسرت را شير بده و چون بر او بيمناك شدى او را [ در جعبه‌اى ] به دريا بيفكن و نترس و اندوه مخور كه ما او را به تو باز مىگردانيم و از جملهء پيامبران قرارش مىدهيم . « 3 » و خواست خدا اين بود - و خواست خدا را هيچ چيزى جلو نمىگيرد - كه به فرعون بگويد سركشى مكن ، فريب قدرت و سلطنت مخور و به انبوه سربازانت مناز كه خداى بر هر چيز توانا ، خواسته است تا اين كودكى كه تو از آن دورى مىكنى و از بيم آن كودكان بىشمارى را كشتى ، در خانهء خود تو بزرگ شود ؛ و در پناه خود تو ببالد ؛ و زير نگاه تو پرورده شود ؛ و از غذاى منزل تو بخورد و بنوشد ؛ و سرانجام نيز به سبب تكذيب آنچه از آيات روشن حق آورد نابودى تو و سرنگونى تخت و تاج تو به دست او باشد ، تا تو و همگان بدانيد كه خدا آنچه را بخواهد مىكند و هيچ نيرويى نمىتواند او را از آنچه بخواهد باز دارد « 4 » ، و چنين بود كه [ آب به ] خواست خداوند ، جعبه‌اى را كه موسى در آن نهاده شده بود ، به كنار كاخ فرعون برد و دوستى او را چنان در دل همسر فرعون افكند « 5 » كه به شوى خويش گفت : « اين كودك چشم

--> ( 1 ) . سفر خروج ، 6 : 20 ؛ سفر اعداد ، 26 : 58 - 59 . ( 2 ) . اين وحى كه به مادر موسى شد ، چنان كه برخى پنداشته‌اند ، نه وحى پيامبرى كه وحى اعلام و الهام بوده است . بنگريد به : تفسير بيضاوى ، 2 / 88 ؛ تفسير قرطبى ، 13 / 249 - 250 ؛ صفوة التفاسير ، 2 / 425 ؛ البداية و النهاية ، 1 / 239 . ( 3 ) . « أَوْحَيْنا إِلى أُمِّ مُوسى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَ لا تَخافِي وَ لا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَ جاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ » ( سورهء قصص ، آيهء 7 ) ؛ نيز بنگريد به : مختصر تفسير ابن كثير ، 3 / 6 . ( 4 ) . ابن كثير ، البداية و النهاية ، 1 / 230 . ( 5 ) . برخى گفته‌اند كه همسر فرعون از بنى اسرائيل و خويشان موسى بوده است . حتى برخى او را عمهء موسى پنداشته‌اند ( البداية و النهاية ، 1 / 239 ؛ الكامل ابن اثير ، 1 / 95 ) و بىگمان چنين نبوده است و آيين دربار فرعونان چنين اجازه‌اى نمىداده است ، گذشته از اين كه اگر فرعون از اسرائيليان زن گرفته بود ، آنان را چنان به چنگ شكنجه نمىسپرد و پسرانشان را نمىكشت .